1. Một người từ bỏ mọi sự – những
người thân yêu, tương lai sự nghiệp, của cải ruộng vườn – để theo Chúa,
có phải người ấy coi rẻ những thực tại ấy không? Chúa có muốn ta khinh
chê hay trân trọng những thực tại trần gian?
2. Chúa nói: «Ai yêu cha yêu mẹ
hơn Thầy, thì không xứng với Thầy». Phải chăng Ngài không muốn ta
yêu thương cha mẹ ta? Như thế có bất hiếu không?
3. Trong thực tế đời thường, ưu tiên
chọn lựa Thiên Chúa cụ thể là gì?
4. Giữa Thiên Chúa và nhân loại,
Thiên Chúa và Giáo Hội, Thiên Chúa và tổ quốc, Thiên Chúa và những việc
tốt đẹp ta đang làm cho Ngài, ta phải ưu tiên chọn ai? Bạn đã khi nào
phải chọn lựa giữa Thiên Chúa và những đối tượng đặc biệt đó chưa? Bạn
đã chọn lựa thế nào?
Suy tư
gợi ý:
1.
Chỉ khi chọn lựa, ta mới chứng tỏ mình quý cái nào hơn
Bình thường, tất cả mọi của cải, đồ đạc trong nhà,
ta đều quý, đều coi là có ít nhiều giá trị khiến ta muốn giữ lại. Nếu bị
mất, dù chỉ một cây kim, một cây viết, ta đều tiếc xót không nhiều thì
ít, tùy theo giá trị của nó lớn hay nhỏ. Dù không khinh chê vật gì,
nhưng khi cần phải bỏ nhà để di tản chẳng hạn, ta chỉ đem theo những gì
cần thiết nhất, giá trị nhất, và bỏ lại tất cả những thứ khác. Những thứ
phải bỏ lại ấy không phải là không có giá trị. Nhưng ta bắt buộc phải bỏ
chúng lại vì không mang theo được.
Có những trường hợp thật ngặt nghèo buộc ta phải
chọn lựa giữa hai thứ mà ta yêu hoặc quý nhất trên đời. Chẳng hạn giữa
cha và mẹ, giữa vợ (hoặc chồng) và con, giữa đứa con này với đứa con kia,
v.v… Cả hai đều vô cùng quý giá đối với ta. Nhưng nếu ta chỉ có thể chọn
một, nghĩa là chọn cái này thì phải bỏ cái kia, thì từ bỏ bất kỳ cái nào
trong hai cũng đều làm ta đau đớn, xót xa, đều tạo cho ta vết thương
lòng… Chỉ khi thực tế phải chọn lựa như vậy, ta mới chứng tỏ ta quý cái
nào hơn cái nào, coi cái nào quan trọng hơn cái nào. Nếu không, chẳng ai
biết được giữa hai người hai vật mà ta đều yêu quý, ta quý người nào vật
nào hơn.
2.
Người theo Chúa, phải ưu tiên chọn Ngài hơn tất cả
Đối với với những ai
thật sự muốn theo Đức Giêsu, Ngài đều đặt họ vào một chọn lựa giữa Ngài
với những đối tượng mà họ yêu quý, trân trọng nhất trên đời. Chỉ khi ta
sẵn sàng chọn Ngài và sẵn sàng chấp nhận mất hay từ bỏ đối
tượng ta vô cùng yêu quý kia, thì ta mới thật sự xứng danh theo Ngài.
Thật vậy, Ngài đòi hỏi ta phải quý Ngài hơn bất kỳ người nào, vật nào,
cho dù ta có quý mến hay gắn bó người hay vật ấy tới đâu. Ngài nói: «Ai
yêu cha yêu mẹ hơn Thầy, thì không xứng với Thầy. Ai yêu con trai con
gái hơn Thầy, thì không xứng với Thầy» (Mt 10,37-38). Vì Ngài chính
là kho báu hay viên ngọc quý mà Ngài nói đến trong dụ ngôn Mt 13,44-46:
phải sẵn sàng bán hết tất cả mọi thứ mình có, thậm chí tới
đồng xu cuối cùng, mới có thể mua được kho báu hay viên ngọc ấy. «Sẵn
sàng» ở đây là một thái độ tâm linh mà Ngài đòi hỏi tuyệt đối
phải có; chứ trong thực tế, chẳng mấy khi Ngài bắt ta phải thật sự «bán
hết» tất cả rồi mới đạt được Ngài. Thật vậy, khi ta đã có được thái
độ sẵn sàng tuyệt đối ấy, lắm khi Ngài còn cho ta thêm gấp bội những gì
ta đã có nữa: «Chẳng ai bỏ nhà cửa, anh chị em, cha mẹ, con cái hay
ruộng đất, vì Thầy và vì Tin Mừng, mà ngay bây giờ, ở đời này,
lại không nhận được nhà cửa, anh em, chị em, mẹ, con hay ruộng đất,
gấp trăm, cùng với sự ngược đãi, và sự sống vĩnh cửu ở đời sau»
(Mc 10,29-30).
Câu Mt 10,37-38 vừa
nêu – «Ai yêu cha mẹ hơn Thầy…» – không có nghĩa là Ngài bảo ta
không được yêu thương quý mến cha mẹ, con cái mình. Trái lại, qua giới
răn của Ngài, ta thấy Ngài đòi hỏi ta phải yêu thương, trước hết là
những người thân thuộc, rồi đến người ngoài, và thậm chí cả kẻ thù nữa.
Để chứng tỏ ta đích thực yêu thương họ, Ngài muốn ta phải thật sự quên
mình, sẵn sàng hy sinh cho họ. Ngài chỉ yêu cầu ta – những kẻ muốn thật
sự theo Ngài – phải đặt Ngài lên trên tất cả những gì ta yêu quý nhất
trên đời. Và nếu có yêu thương quý mến ai, thì đều phải vì Ngài mà yêu
thương, vì nhận ra họ là hình ảnh hay hiện thân của Ngài.
Trong thực tế đời
thường, ưu tiên chọn lựa Thiên Chúa là coi việc thực hiện thánh ý của
Ngài quan trọng hơn làm theo ý riêng mình hoặc ý muốn hay lệnh truyền
của bất kỳ ai khác, dù người ấy là cha mẹ, bề trên, vua chúa, chính
quyền hay giáo quyền. Mà thánh ý Ngài chính là mọi người biết yêu thương
và hy sinh cho nhau (x. Ga 13,34-35;15,12.17). Thánh ý Ngài cũng được
phản ảnh qua tiếng lương tâm của ta khi lương tâm ấy được xây dựng trên
nền tảng đức ái. Ngoài ra thánh ý Ngài còn được biểu lộ qua lệnh truyền
của cha mẹ, bề trên, vua Chúa, chính quyền, giáo quyền khi lệnh truyền
này không phản lại tinh thần yêu thương của Ngài. Thánh ý Ngài cũng đòi
hỏi ta hy sinh lợi ích cá nhân cho lợi ích chính đáng của tập thể, hoặc
hy sinh lợi ích của tập thể nhỏ (chẳng hạn gia đình mình) cho lợi ích
chính đáng của tập thể lớn (chẳng hạn xã hội, tổ quốc mình).
3.
Những trường hợp chọn lựa đặc biệt
Trong đa số hay trong
hầu hết các trường hợp, quan niệm hay lệnh truyền của cha mẹ, bề trên,
vua chúa, chính quyền, giáo quyền thường được coi là phù hợp với quan
niệm hay lệnh truyền của Thiên Chúa. Vì thế, ta phải vâng theo lời chỉ
dạy và lệnh truyền của những người trên ấy, nhất là khi ta chưa xác định
được quan niệm và ý muốn của Thiên Chúa thế nào. Tuy nhiên không phải
quan niệm và ý muốn của họ luôn luôn phù hợp với quan niệm và ý muốn của
Thiên Chúa. Khi ta biết rõ quan niệm hay lệnh truyền của những bậc bề
trên ấy không phù hợp với quan niệm hay lệnh truyền của Thiên Chúa, thì
ta «phải vâng lời Thiên Chúa hơn vâng lời người phàm» (Cv 5,29).
Vâng lời các bậc bề trên trong trường hợp này không phải là đức vâng lời,
nghĩa là không đẹp lòng Thiên Chúa.
Nếu không gặp những
trường hợp ngặt nghèo khiến ta phải chọn lựa giữa Thiên Chúa và những gì
ta yêu quý nhất, thì ta không biết được ta yêu mến Thiên Chúa đến mức
nào, vì trên nguyên tắc, ta vẫn chủ trương phải yêu quý Ngài hơn hết mọi
sự. Và ta tưởng mình thật sự yêu Ngài như vậy. Nhưng khi phải chọn lựa
giữa Ngài với một người hay một vật nào đó mà ta yêu quý, ta mới thấy
mình không yêu mến Thiên Chúa như mình tưởng. Rất có thể trong những
trường hợp cụ thể nào đó, đối tượng ưu tiên ta chọn không phải là Thiên
Chúa (hay Đức Giêsu), mà là một nhân vật, một tập thể, hay một thực tại
nào đó. Có những trường hợp đặc biệt mà ta phải chọn một trong hai, như:
·
Giữa Thiên Chúa và người mình yêu thương nhất trên đời: Chẳng hạn
có người được Chúa mời gọi hiến dâng trọn cuộc đời mình cho Chúa để làm
tông đồ chuyên nghiệp cho Ngài, nhưng cha mẹ họ thì lại muốn họ lập gia
đình để nối dõi tông đường, hay gia đình họ chỉ muốn họ dành trọn tình
yêu, thì giờ, sức lực cho gia đình. Hoặc như đôi nam nữ kia yêu thương
nhau thật chân thành và tha thiết, nhưng một người cảm thấy tiếng Chúa
mời gọi hiến dâng cuộc đời mình cho Ngài, đang khi người mình yêu chỉ
muốn mình dành cả cuộc đời mình cho họ.
·
Giữa Thiên Chúa và sự nghiệp: Một thanh niên có tương lai thật
tươi sáng, có thể tạo lập được một sự nghiệp lớn lao. Nhưng chàng lại
nghe thấy tiếng Chúa kêu gọi mình dấn thân phục vụ người nghèo, người bị
áp bức, tranh đấu cho công lý trong một xã hội đầy bất công. Từ bỏ sự
nghiệp để nghe theo tiếng Chúa trong trường hợp này là cả một hy sinh.
·
Giữa Thiên Chúa và tổ quốc: Một người đang sống trong một đất
nước có tham vọng chinh phục những nước chung quanh. Điều này nhiều khi
buộc người dân phải hành động thất đức đối với những người thuộc các
nước chung quanh. Nhiều người nhận ra làm như thế là đi ngược lại tinh
thần yêu thương đồng loại của Thiên Chúa. Nhưng nếu mình không chấp hành
lệnh của đất nước thì không khỏi gặp phiền nhiễu, bị tẩy chay, chụp mũ…
·
Giữa Thiên Chúa và Giáo Hội: Trong những trường hợp bình thường,
Thiên Chúa và Giáo Hội được đồng hóa với nhau: làm theo ý Giáo Hội cũng
chính là làm theo ý Thiên Chúa. Nhưng không phải là luôn luôn như vậy.
Những người có ơn gọi làm ngôn sứ đôi khi nhờ Thánh Thần soi sáng, có
thể nhận ra rõ rệt Giáo Hội đang theo một quan niệm hay một con đường
chưa đúng như đã từng xảy ra trong lịch sử. Tiếng Chúa thúc giục trong
lòng họ phải làm một điều gì đó để giúp Giáo Hội đi đúng ý Thiên Chúa
hơn. Nhưng lên tiếng theo như đòi hỏi của lương tâm mình thường rất dễ
bị chụp mũ là chống phá Giáo Hội, có thể bị giáo quyền kết án, «dứt
phép thông công», bị đồng đạo tẩy chay, xa lánh, mất đi những quyền
lợi tinh thần hay vật chất mà mình đang được hưởng từ Giáo Hội… Như
trường hợp thầy dòng Galilê, nữ thánh Jeanne d’Arc, và mới đây là hai
nhà thần học Karl Rahner và Yves Congar, v.v… Nếu cứ «mũ ni che tai,
ai sai mặc kệ» thì cuộc đời sẽ thật an toàn và thuận lợi, còn làm
theo lương tâm thì thật nguy hiểm và cuộc đời có thể sẽ gặp nhiều bất
trắc. Vậy thì phải chọn lựa theo ai? Các ngôn sứ đều bị đồng đạo mình
bách hại (x. Mt 5,12), «ném đá» (x. Mt 23,27) khi còn sống. Chờ
đến lúc đồng đạo mình hiểu mình, nhận ra mình hoàn toàn đúng, thì mình
đã hóa ra người thiên cổ (x. Mt 23,29-31). Số phận các ngôn sứ đích thực
hầu hết đều như vậy. Trong những trường hợp này, có rất nhiều người lựa
chọn: thà làm người của Giáo Hội thì có lợi cho mình hơn là làm người
của Thiên Chúa, của sự thật, của công lý. Làm ngôn sứ đích thực quả thật
không dễ!
CẦU NGUYỆN
Lạy Cha, nếu con
không ưu tiên chọn Cha hay Đức Giêsu mà chọn một đối tượng nào khác, thì
suy cho cùng, hóa ra con chỉ lựa chọn chính con, vì những lợi ích trần
tục nào đó của con. Nhưng Đức Giêsu cho biết: «Ai giữ lấy mạng sống
mình, thì sẽ mất; còn ai liều mất mạng sống mình vì Thầy, thì sẽ tìm
thấy được» (Mt 10,39). Nghĩa là kết cuộc kẻ chọn chính mình, vì lợi
ích của mình, lại là kẻ mất mát và thiệt thòi nhiều nhất. Xin cho con
biết khôn ngoan và can đảm dám coi nhẹ chính bản thân và lợi ích của con
để luôn luôn dành mọi ưu tiên cho Cha hay Đức Giêsu. Amen. (JK)