Năm 1965, do
chiến tranh, cha Minh đưa dân di tản vào Cam
Ranh lập xứ Hoà Yên thuộc xă Cam Đức, Cam Ranh,
Khánh Hoà. Hoa Châu trở thành hoang phế đến năm
1975.
Chiến tranh
vừa kết thúc, Đức Giám Mục bổ nhiệm Cha F.X.
Trần Hoà về làm quản xứ Hoa Châu. Lúc bấy giờ
nhà thờ, nhà xứ Hoa Châu là cảnh hoang phế đổ
nát. Cha Hoà ở tại Phú Lâm với chiếc xe đạp mini
hằng ngày lên xuống Hoa Châu – Phú Lâm gầy dựng
lại cơ sở Hoa Châu. Cha dùng gạch ngói gỡ từ 3
pḥng học ở Phú Lâm đưa lên Hoa Châu, xây và lợp
lại ngôi trường cũ dài 12m, rộng 8m, một nữa làm
nhà nguyện, một nữa làm pḥng ở và sinh hoạt
giáo xứ. V́ nhu cầu giáo dân ngày càng đông, Cha
Sở xây thêm một dăy nhà nối tiếp dài 11 mét làm
pḥng ở, pḥng sinh hoạt giáo xứ . Phần 12m x 8m
dùng làm nhà nguyện.
Trước năm
1975, Phú Lâm là một giáo điểm truyền giáo của
giáo xứ Đông Mỹ. Năm 1962 Cha F.X. Trần Hoà, phụ
tá Cha Sở Đông Mỹ, đến Phú Lâm làm lễ ở nhà giáo
dân, Năm 1964 Cha Hoà làm Cha Sở Đông Mỹ, sau đó
ngài xây một nhà nguyện diện tích 96m2.
Đến năm 1970, số giáo dân các vùng quê tập trung
về thị trấn Phú Lâm, Cha Hoà phải xây một ngôi
nhà đa dụng, tầng trệt làm pḥng học, tầng trên
làm nhà nguyện, mỗi tầng có diện tích 260m2.
V́ Hoa Châu đang cảnh đổ nát nên Phú Lâm được
chọn làm cư sở của ngài. Kể từ đây Phú Lâm trở
thành họ nhánh của giáo xứ Hoa Châu. Ngày nay
giáo dân tại Phú Lâm khoảng 180 người. Tháng
10/2001 Phú Lâm được trao lại cho Đông Mỹ, Cha
Ḥa đến ở thường xuyên tại Hoa Châu.
Năm 1996, cha
Ḥa khởi công xây dựng và hoàn thành ngôi nhà
thờ khang trang hôm nay với sự cộng tác nô nức
của bà con giáo dân, khánh thành ngày
05/08/1997. Thuở đầu, nhà thờ Hoa Châu được làm
tạm thời bằng mái tranh vách đất tại soi Thạch
Bàn, bên bờ sông Đà Rằng (sông Ba) cách phía sau
ngôi nhà thờ hôm nay khoảng hơn 01km. Theo lời
viết của ông Simon Trần Nhơn trong tộc phả họ
Trần ở Tuy Hoà th́ thời cha Trần Huấn ở Hoa Châu,
nhà thờ và nhà vuông Hoa Châu đă được ngài lợp
ngói, nhà thờ nhánh Đồng Lân và Lạc Chỉ c̣n mái
tranh. Khi Cha Tư làm quản xứ ngài đă sửa lại
ngôi nhà thờ nầy. Ḍng nước sông dần dần xâm
thực soi Thạch Bàn, dân cư phải di dời vào phía
trong, nhà thờ cũng không tồn tại với ḍng nước
. Cha Châu xây dựng nhà thờ mới bằng vật liệu
rắn chắc gạch ngói tại vị trí hôm nay, nhà thờ
nầy hoàn thành năm 1956, trong chiến tranh
(1965-1975) bị bom đánh sập chỉ c̣n lại mặt tiền
và tháp chuông được cha Ḥa giữ lại cùng kết cấu
với nhà thờ mới hôm nay.
Số giáo dân
tại Hoa Châu gia tăng với con số 90 giáo dân vào
năm 1975 tăng lên 785 vào năm 2001. Tính cả họ
nhánh Sơn Giang là 964 người.
Họ Sơn Giang
thuộc xă Sơn Giang huyện Sông Hinh. Đây là vùng
đất bà con từ Nha Trang đến sinh sống trong
chương tŕnh kinh tế mới sau năm 1975. Năm 1989,
Đức Cha Phaolô Huỳnh Đông Các giao cho Cha Hoà
phụ trách số bà con giáo dân trên vùng đất nầy.
Lúc đầu chỉ lên xuống làm lễ trong nhà một người
giáo dân. Đến năm 1997 nhà nước thu hồi 280m2
đất sử dụng của ông Nguyễn Khen đă hiến để làm
nhà nguyện v́ lư do : Đất gia cư không được dùng
xây cất nơi thờ tự. Vào 05/0 9 /1997 nhà nước
giao 510m2 đất trên một g̣ cao thoáng
mát, thuộc thôn Vĩnh Lương, xă Sơn Giang để xây
dựng nhà nguyện. Nhà nguyện đă được xây dựng và
mừng lễ khánh thành vào ngày 01/05/ 2002.
Số giáo dân
tại họ Sơn Giang hiện nay có 179 người, nguồn
kinh tế nhờ vào mía đường.
Trong bài
giảng lễ khánh thành nhà nguyện Sơn Giang Đức
giám mục đă nhắn nhủ bà con giáo dân:“....công
khó, mồ hôi của anh chị em đă làm cho đất sỏi đá
cằn khô này có được vị ngọt của mía đường....anh
chị em cũng hăy nổ lực, hăy chắt chiu những giây
phút cầu nguyện, những việc làm bác ái để biến
đời sống khổ nhọc của anh chị em trở nên vị ngọt
của t́nh yêu, trở thành chứng tá cho Chúa...”
Cộng đoàn giáo
dân giáo xứ Hoa Châu cùng nắm tay nhau, đang nắm
tay nhau sống đạo-truyền giáo
trong quan tâm chăm nom của cha quản xứ và sự
trợ giúp của cộng đoàn các nữ tu ḍng Thánh
Phaolô thành Chartres. Xin cho chúng tôi lời
nguyện cầu.