“SỨ ĐIỆP TÌNH THƯƠNG”

MỘT CÔNG TRÌNH HỘI NHẬP VĂN HÓA

 

     Giáo sư Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương

 

Hôm nay kính cẩn nghiêng mình trước di ảnh cố linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Xuân Văn, tôi xin bày tỏ tâm tình như thắp một nén hương lòng tưởng niệm ngài. Đó là một sự tiếc nuối ân hận về một việc có thể gọi là một món nợ văn chương. Vâng, cách đây hơn 5 năm, mặc dầu chưa quen biết nhau, trước khi xuất bản quyển “Sứ Điệp Tình Thương”, qua trung gian linh mục Võ Tá Khánh, ngài đã có ý nhã đề nghị tôi viết lời giới thiệu tác phẩm ấy. Tôi rất cảm kích trước sự chiếu cố của ngài, nhưng tôi đã không dám nhận lời.

Tôi vẫn mong có dịp ra Tuy Hòa thăm ngài để tạ lỗi và học hỏi về vấn đề hội nhập văn hóa, một thao thức lớn của Giáo Hội toàn cầu cũng như Giáo Hội tại Việt Nam.

Nay thì dịp ấy không bao giờ có nữa! Tiếc nuối ân hận cũng chẳng ích gì! Tưởng niệm Ngài, tôi xin được nói lên sự khâm phục và tri ân của tôi đối với ngài.

¯ Khâm phục, vì chỉ nguyên việc sáng tác một thi phẩm gần 10.000 câu lục bát, mà có những đoạn văn chương không thua kém gì nhiều những câu lục bát tuyệt diệu của thi hào Nguyễn Du, cũng đòi hỏi biết bao nhiêu là công sức tâm huyết, nhất là đang khi phải gánh vác trách nhiệm nặng nề của một vị mục tử trong một giai đoạn lịch sử mà không phải mọi việc đều thuận lợi. Tôi tự hỏi: ngài đã phải trải qua bao nhiêu đêm thức trắng mới đạt được một kết quả như vậy?

¯ Tri ân, vì cuốn Sứ Điệp Tình Thương đã đem lại cho tôi một nguồn vui không nhỏ, khi qua tác phẩm ấy, tôi đã gặp được một tâm hồn mà ở đó sự hội nhập văn hóa của đức tin đã đạt tới một chiều sâu thăm thẳm.

Chúng ta phải minh định rằng hội nhập văn hóa chủ yếu là một điều xảy ra chính trong tâm hồn của các tín hữu một tôn giáo nào đó thuộc một nền văn hóa đặc thù nào đó. Đó là một sự sống tâm linh kết quả của một sự phối hợp giữa hai mầm sống: Đức tin và văn hóa, tương tự như sự thụ thai của một bào thai trong lòng người mẹ. Sự thụ thai ấy chỉ có thể thực hiện được trong một tâm hồn mà đức tin đã bén rễ sâu vào các chiều sâu thẳm nhất của Tâm Thức, và tâm thức phải thấm nhuần tận gốc rễ của nền văn hóa. Trong tâm hồn ấy, đức tin và văn hóa phải trở nên như “một xương một thịt”, kết quả của một tình yêu có thể nói là tuyệt diệu!

Và như vậy thì, sự hội nhập của đức tin kitô giáo vào một nền văn hóa nào đó trở nên gần như là sự tiếp diễn của mầu nhiệm Ngôi Lời Nhập Thể được phổ biến mọi nơi qua mọi thời đại và sẽ viên mãn vào ngày cánh chung, khi mà mọi sự đều được thâu gồm trong Đức Kitô.

Trường hợp cố linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Xuân Văn, về phương diện đức tin ta không phải nói nhiều. Một con người hiến dâng trọn vẹn cho Thiên Chúa, tận tụy phục vụ Giáo Hội như ngài thì mức cao thâm ắt phải là có tầm cỡ.

Còn về mặt văn hóa Việt Nam? Với chương trình đào tạo ở Tiểu và Đại Chủng Viện trước thời Vaticanô II ngài đã đón nhận, tôi tự hỏi nhờ đâu mà ngài nhập cuộc được vào dòng truyện thơ lục bát thuần túy và đặc thù Việt Nam, với những tác phẩm đã tin sâu vào tâm hồn người Việt, từ hàng lê thứ cho đến bậc quân vương, từ người nông dân mộc mạc cho đến lớp tao nhân mặc khách? Bí quyết nào đã đưa cố linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Xuân Văn đến chỗ như thể bơi lặn, vẫy vùng tới mức điêu luyện không kém gì tác giả của Hoa Tiên Truyện và Đoạn Trường Tân Thanh? Điều đó đòi hỏi một tình yêu văn hóa nước nhà sâu xa và một nỗ lực trau dồi dẻo dai, bền bỉ. Thật quả là một gương sáng đáng nêu cao cho lớp hậu sinh noi theo để Đức Tin Kitô ngày càng đi xa, ăn sâu vào con đường hội nhập văn hóa.

Phải công nhận rằng Sứ Điệp Tình Thương là cuốn “Phúc âm diễn ca” đầu tiên có bề dày đáng kính nể và cả hai mặt số lượng và phẩm chất, nhất là về cái âm hưởng, hương vị thuần túy Việt Nam, làm cho nhiều đoạn nếu đem ngâm lên người ta có cảm tưởng như vang vọng từ Hoa Tiên, Đoạn Trường Tân Thanh, Mai Đình mộng ký…… Tôi tin chắc rằng khi nghe Tin Vui Cứu Độ, được truyền thông qua kênh “Sứ Điệp Tình Thương”, độc giả Việt Nam sẽ cảm thấy nó rất gần gũi với tâm hồn dân tộc, chứ không phải là cái gì xa lạ, ngoại nhập.

Đó là một điều quí giá vô ngần

Tôi xin gợi lên hình ảnh sau đây để minh họa.

Qua Sứ Điệp Tình Thương, Tin Vui Cứu Độ sẽ đánh động tâm hồn người Việt Nam như lời chào của Đức Mẹ Maria đánh động tâm hồn bà Isave, làm cho bà ta linh cảm được rằng trong cung lòng người em họ đang đến viếng thăm mình đây, có sự hiện diện của Đấng Mêsia muôn dân hằng mong đời.

Cho nên, tôn xưng lên chút ít, ta có thể ví tâm hồn cố linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Xuân Văn với cung lòng Đức Mẹ Maria. Nơi tâm hồn ấy, Tin Vui Cứu Độ đã nhập thể vào hình hài của một thể thơ thuần túy đặc thù Việt Nam, và tác phẩm Sứ Điệp Tình Thương là tiếng chào mà Đức Mẹ Maria trao cho bà Isave. Tiếng chào ấy chắc chắn sẽ gõ vào cửa tâm hồn của độc giả Việt Nam, và nhờ ơn Đức Chúa Thánh Thần, sẽ gieo vào lòng không ít độc giả cái linh cảm tương tự như đối với bà Isave vậy.

Thế thì, chúng ta hãy cùng nhau dâng lên anh linh cố linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Xuân Văn lời chào mừng đã thốt ra trên môi bà Isave khi tiếp đón Đức Mẹ Maria đến viếng thăm mình. Quả vậy! Đức Mẹ đã hiến dâng khí huyết của mình để tạo nên hình hài cho Ngôi Lời Nhập Thể thế nào, thì một cách tương tự, cố linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Xuân Văn trải qua bao ngày tháng cũng đã hiến dâng não cân, huyết nhục của mình để Tin Vui Cứu Độ được hoài thai, mang lấy hình hài của một Sứ Điệp Tình Thương dưới dạng diễn ca theo thể thơ lục bát thuần túy đặc thù Việt Nam, lưu lại cho con cháu vua Hùng mà toàn quốc sẽ tổ chức lễ giỗ vài ngày sắp tới đây.

Ý nghĩ trên đây đã giúp tôi thoát khỏi phần nào sự ân hận đã không dám nhận lời viết bài giới thiệu Sứ Điệp Tình Thương. Quả thật, không dám là rất phải, bởi vì Sứ Điệp Tình Thương không chỉ có giá trị cao về bình diện văn thơ thôi! Tác phẩm ấy còn có một chiều kích cao vời khác nữa. Và như vậy, Thiên Chúa đã an bài để cho chính một vị giám mục kế vị các Tông Đồ làm việc ấy. Có thể mới xứng đáng.

Vì vậy, trong lúc cầu nguyện xin Chúa sớm ân thưởng cho người con hiếu, bậc tôi trung của Ngài là cố linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Xuân Văn trên Nước Trời vinh hiển, chúng ta hãy hợp lòng với Đức Giám mục giáo phận Qui Nhơn mà nguyện rằng: “Nguyện những bài thơ thanh tao này thấm nhập vào lòng người, để biến mọi người thành bài ca chúc tụng Thiên Chúa. Amen!”

Hẳn rằng, với biết bao lao tâm khổ tứ để sáng tác ra Sứ Điệp Tình Thương, đứa con yêu dấu của lòng Ngài, cố linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Xuân Văn kính yêu của chúng ta cũng không có nguyện vọng nào khác hơn. Chắc từ nơi vinh hiển, ngài sẽ cầu nguyện và chúc lành cho chúng ta.

Ngày 06 âm lịch, tháng Ba, Nhâm Ngọ

Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.