VÀI CẢM NGHĨ VỀ TẬP THƠ “SỨ ĐIỆP TÌNH THƯƠNG”

Bàng Sĩ Nguyên

 

Trước đây, trong tập thơ “Mảnh đất của tình thương”, tôi đã viết :

Có gì hạnh phúc bằng được mang tình thương
dù nặng lòng

Bởi tình thương mà bao nỗi nhớ càng bền lâu
trong chờ mong

Và hôm nay, cuốn Sứ Điệp Tình Thương của nhà thơ linh mục Xuân Văn tới tay, như đã có một điều gì báo trước cho nên tôi không vội lần giở từ đầu, mà ấp hai bàn tay vào sách như cách “lưỡng thủ hợp chưởng” của người “bói kiều”… Rồi tôi mới mở sách ra và gặp ngay những lời ru, lời của Người Mẹ bên máng cỏ. Lời ru bao la tình thương, lời ru khát vọng, lời ru chờ mong… Thơ man mác như bao lớp sóng trào xô vỗ vào các tâm hồn đồng cảm qua thời gian và không gian.

Những lời ru đó thoát thai từ tâm cảm của chính nhà thơ Xuân Văn qua những hàng chữ in ngả để phân biệt với chính lời Kinh Thánh được diễn tả thành thơ trong tập này. Đây, điệu hát ru của Sứ Điệp Tình Thương.

Nàng bừng tỉnh giấc mơ nồng

Vội vàng ríu gối quỳ bồng con yêu.

Hôn lên vầng tráng mỹ miều,

Ngân nga mấy khúc dặt dìu ru con:

Con ơi Con ngủ cho ngon

Để rồi thức tỉnh nước non mai ngày.

Con ơi, Con ngủ cho say,

Đời còn trăm đắng ngàn cay hẹn chờ.

Ru Con cho mộng cho mơ,

Cho đời reo khúc nhạc thơ thanh bình.

Ru Con nên vóc nên hình,

Nên nguồn hy vọng nên tình yêu thương.

Ru Con khắc khoải canh trường

Gió mưa thổn thức tuyết sương ngậm ngùi.

Ru Con, Con ngủ cho mùi,

Một mai đem lại niềm vui cho đời.

Đời Con khổ lắm Con ơi,

Ru Con an giấc Mẹ vơi lòng sầu.

Con ơi, Con ngủ cho lâu

Ngoài trời mưa tuyết bắt đầu lên cơn”.

(Trích Sứ Điệp Tình Thương câu 351-370)

Chỉ có tình cảm mới gợi tình cảm. Tâm hồn tác giả chạm vào mảnh hồn tôi. Thế là tôi đọc tiếp để nghe tiếng đập của trái tim tình yêu trước những hàng chữ đứng, mang sự tình và sát với sự kiện đời Chúa cùng những hàng dụ ngôn của Ngài, của tinh thần Phúc Âm. Những chương hồi kể lại các giai đoạn của Ngôi Lời Nhập Thể, là Đấng Tự Hữu giáng sinh làm người, xuất hiện giữa trần gian, mãi cho đến nay mới có một cuốn sách kể lại tổng quát bằng thể loại thơ cổ điển của dân tộc Việt Nam.

Thật vậy, hai thể thơ lục bát và song thất lục bát là hai thể thơ cổ điển của truyền thống dân tộc. Việc lựa chọn thể loại trong phương pháp sáng tác là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến thành công.

Cầm một tập thơ lục bát dày cộm chưa từng thấy (sách dày 426 trang, dày hơn cả cuốn Kiều), tôi hơi giật mình, bởi lẽ lục bát là ngôn ngữ của tình cảm. Tôi tự hỏi nó có thể đứng được hay không? Vì còn phải đến tính văn trong thơ  nữa chứ! Phần riêng của sáng tạo trong tập này là đâu khi mà bao nhiêu tác giả, dịch giả, độc giả có sẵn trong tay biết bao cuốn sách bình giảng và khảo luận phản ánh trung thực nội dung kinh điển Phúc Âm? Vậy thì ở đây, trong Sứ Điệp Tình Thương của Xuân Văn, phải kể đến phần biểu hiện cảm xúc qua hình thức thể loại thơ sáu tám rất là trong sáng, nhuần nhuyễn về ý, về tình, về từ ngữ, về vần điều, âm sắc, hình tượng trong bối cảnh và nơi con người…

Ai đó có thể nghĩ rằng viết lại nội dung có sẵn về công trình Cứu Độ, mà tựa vào nền tảng Chân, Thiện, Mỹ đã cô đúc, đã điển hình, thì dễ thành công. Thế nhưng chính đó mới thật là cái khó đấy. Nhà thơ Xuân Văn viết bằng ngôn ngữ thi ca mẹ đẻ mà khởi sắc, tất phải có gì khác. Chỉ xem một câu này:

Chúa là Chúa

Mà cũng là người.

cũng  đủ nâng tình con người lên… Những lời như thế chẳng là đã dẫn ra ý nghĩa lớn lao của con người ư? Trước dụ ngôn, trước ngôn sứ, nói lại lời Sứ Điệp của chúa mà bằng từ ngữ đơn giản và sáng tỏ, thực là khó. Mà  nhà thơ Xuân Văn đã rất bạo dùng những từ ngữ thật đơn giản mà sống động, ấy là cái đơn giản siêu việt thời gian. Phải có tu từ học vững chắc, có thi pháp học tinh tế lọc lỏi, và có phương pháp sáng tác dày thể nghiệm, mới mang nổi tinh thần Sứ Điệp của Ngôi Lời.

Cái nhụy của Thơ

Cái nhụy của Lời,

Ở trong nhụy tâm hồn của nhà thơ Xuân Văn.

Nói gọn, theo ý tôi, Sứ Điệp Tình Thương là một đóa hoa thơm có nhụy… Đọc những trang thơ này tưởng như là giản dị nhưng thực sự rất lắng đọng với chiều sâu bao la. Trên hành trình tìm tới Vô Hạn, qua mỗi chương đoạn sáng tác là một trạm nghỉ. Ta hãy cùng tác giả đi tiếp, ta sẽ càng thấy sáng tỏ tình thương từ Đấng Sinh Thành, từ Đấng Tự Hữu. Từ đâu mà thấy, hay từ trong ta? Xin ai đó cứ đọc, nhẫn nha mà đọc những dòng tình thương này, là sử dụng lý trí, phân tích văn chương. Bởi vì một khi ta đã nhận biết, coi trọng cái Tâm là thực thể, hay nói khác đi, coi tình thươnưg  là thực thể của Sứ Điệp, thì ta sẽ thấy cái “thần” của tập thơ này, và ta sẽ hòa điệu cùng với cảm nghĩ và ấn tượng của những dòng thơ cổ điển, trong sáng, viết bằng chữ ngả của tác giả Xuân Văn.

Cụ Tiên Điền Nguyễn Du có viết: “Thác là thể phách, còn là tinh anh”. Tôi muốn nói khác đi một chút: “Sống là thể phách, chết là tinh anh”.

Nhà thơ của Sứ Điệp Tình Thương - Xuân Văn, dòng văn trong thơ mang Tin Mừng như nắng xuân kia – đi xa rồi nhưng để hồn bên ta: Tinh anh là đấy, của một con người với Tâm ư Đức, Chí ư Thiện. Trên hành trình tới Vô Biên, người đã về với Chí Thiện mà vẫn còn ở cùng ta với tập thơ Sứ Điệp Tình Thương này. Cũng như Nguyễn Du, Milárepa, Tagore… người bồ tát nghệ sĩ sống và sáng tạo trên hành trình tìm về Vĩnh Hằng, tìm về Vô Hạn, nên không có mất còn mà chỉ ở ngoài vòng sinh tử, giống như ánh sáng từ Đấng Tự Hữu vô thủy vô chung.

Nhà thơ Xuân Văn với dòng thơ tình, anh không phải đã mất. Vâng, không có chết, cũng không có mất, mà chỉ là khuất bóng. Mất hay là hóa?  Chính là Hóa trong đời siêu việt để hoán cải sự sống như là Phục Sinh.

Bàng sỹ Nguyên