BÀI GIẢNG THÁNH LỄ GIỖ MỘT NĂM CỐ LM. F.X NGUYỄN XUÂN VĂN

 

 Linh mục Trương Đắc Cần

 

Trọng kímh Đức Cha

Kính Hai Cha Hạt trưởng Phú yên và Đà nẵng

Thưa quí Cha, quí Tu sĩ nam nữ, anh chị em thân mến

 

Lần trước trong dịp lễ giỗ Đức Cha Già tôi được yêu cầu nói ít lời, lần nầy lễ giỗ cha cố Hạt trưởng tôi cũng được yêu cầu nói ít lời. Lý do ? Các đấng bề trên nói rằng thì là hai ngài là bạn cùng lớp với tôi, sống vui sống buồn có nhau trong suốt thời gian dài từ nhỏ cho đến già. Không ai biết nhau bằng bạn với bạn nên muốn nói ít điều về bạn không ai bằng bạn, tôi bị bắt cóc phải nói ít lời về bạn là như vậy đó. Hôm nay hai bạn già của tôi đã ra đi, trơ trọi còn lại một mình, tôi phải sống những ngày quạnh hiu buồn tẻ không bạn không bè để chờ ngày giủ áo bụi đời ra đi như hai ông bạn già đã ra đi. Ôi cảnh biệt ly sao mà buồn vậy.

Tôi cũng xin thanh minh thanh nga : đáng lẽ bài nầy tôi được mời nói chuyện trong đêm tọa đàm vừa qua nhưng vì trục trặc kỹ thuật tôi không đi dự được đành phải xin phép nói chuyện bây giờ trong Thánh lễ, có lẽ theo phụng vụ thì hơi sai một chút nhưng có Đức Giám Mục ở đây ngài cho phép thì mọi sự đều thông suốt.

Về ông bạn già Phanxicô tôi có rất nhiều điều có thể nói nhưng tôi không dám ba hoa con chích chòe, tôi chỉ xin nói ít điều có liên quan đến tài năng và đạo đức của ngài. Xin bà con cũng đừng nghĩ tôi nói dông nói dài, trong Thánh lể không nói Lời Chúa mà đem nói những chuyện vu vơ trên trời dưới đất. Thưa không, khi nói về tình bạn tôi nói Lời Chúa đấy. Chúa nói : Con người ở một mình không tốt, Ta sẽ làm cho nó một trợ tá tương xứng với nó (St.ch.2 câu 18). Trợ tá của các đấng linh mục là ai, là những bạn  tâm đầu ý họp có cùng một chí hướng, cùng một lý tưởng, cùng một sứ mệnh để cùng nhau tay trong tay khuyến khích nhau, nâng đỡ nhau không phải để dọc ngang ngang dọc trên đời có ai nhưng là để một cây làm chẳng nên non ba cây dụm lại nên hòn núi cao.

Hai chúng tôi thân nhau vì là bạn đồng lớp, chúng tôi còn thân nhau vì là bà con, ngài là anh tôi là em. Nhưng trong lớp thì ngược lại tôi là anh ngài là em vì trong lớp chữ C lón hơn chữ V nên C đứng trên làm anh và biết bao nhiêu lần cái quyền làm anh trong lớp bắt buộc người anh bà con phải nghe theo, thói quen chúng viện là như vậy đó. Lớp chúng tôi hồi vô chủng viện đếm được 33 mạng, khi ra làm linh mục chỉ còn có 4 mạng, về mặt kinh tế đầu vô nhiều hơn đầu ra thì Giáo hội bị lỗ to. Nhưng không, đầu ra tuy ít nhưng Giáo hôi không lỗ, lớp tôi còn lại bốn người nhưng làm Giám mục được môt nửa, đầu ra tuy ít nhưng Giáo hội được bù lại bằng hai Giám mục  lợi to.

Ông bạn Văn của tôi hồi ở chủng viện có cái biệt tài về hội họa và làm thơ. Mỗi lần phài chúc mừng các đấng bề trên trong những dịp lễ lớn,  ông bạn  tôi có phận sự phải vẽ hoa vẽ hòe trên trang giấy chúc mừng, cái loại hoa mà ông thích vẽ nhất là hoa hồng, chúng tôi hỏi, sao cậu thích vẽ hoa hồng dữ vậy, ông trả lời hoa hồng đẹp nhưng cây có nhiều gai, tôi nhắc các cậu đừng mó vào đó gai nó đâm có mà chết. Ai muốn hiểu sao thì hiểu.

Khi chịu chức linh mục rồi, Chúa sắp đặt cho hai chúng tôi luôn luôn ở gần nhau. Tôi ở chủng viện ngài cũng ở chủng viện. Tôi ra làm cha sở Lệ sơn ngài cũng đi làm cha sở Phú hương cả hai địasở thuộc giáo phận Đànẵng. Sau năm 64 chúng tôi lại di tản về Hòa khánh. Ngài làm cha sở Phước thành, tôi làm cha sở Phước nghĩa hai địa sở ở sát bên nhau. Nếu kể về công trình ngài đã thực hiện tại Hòa khánh phải nói thật là vĩ đại. Hồi đó rất lộn xộn, ta và địch đang đánh nhau loạn xà ngầu, nói ta với địch là nói hồi đó chứ bây giờ thì ta với địch đã thành bạn thân rồi. Với tính gan dạ sẵn có, ngài cho xây một rạp hát, đêm đêm bán vé lấy tiền để xây nào nhà thờ, nào trường học, nào viện mồ côi...Nhưng công trình to nhất, vĩ đại nhất, đáng nói nhất là ngài đã đứng ra xây dựng Đại chủng viện Hòa bình, một liên chủng viện của 6 Giáo phận thuộc giáo tỉnh Miền trung lúc bấy giờ. Thời thế đổi thay bây giờ Đại chủng viện đã trở thành trường đại học bách khoa của thành phố Đànẵng.

Năm 74 tôi vể Qui Nhơn, năm 75 ngài cũng về Qui Nhơn. Bốn anh em chúng tôi sum hợp lại trong cùng một Giáo phận, vui ôi là vui. Ban đầu tôi và ngài ở chung tại Mằng lăng, sau đó tôi đi làm cha sở Sông cầu ngài ở lại làm cha sở Mằng lăng rồi làm cha sở Tuy hòa kiêm Hạt trưởng Phú yên. Tôi xin kể lại một giai thoại khi ngài còn làm cha sở Mằng lăng để nói lên tình bạn của ngài nồng nàn, bao dung và cao thượng như thế nào. Năm đó tôi được 60 tuổi, một lần vào chơi tôi thấy ngài có một con chó mập ú tét, bốn vó của nó bắp thịt tròn vo. Tôi bèn nảy ra ý định chọc quê ngài chơi. Tôi nói với ngài tôi không có con chó nào hết, con chó của anh đẹp quá cho tôi đem về nuôi giữ nhà. Tuy rằng tiếc nhưng vì tình bạn ngài vui vẽ cho tôi dắt vể. Thế là tôi có thịt để ăn mừng lục tuần. Tôi sai mần thịt con chó, tôi mời ngài ra và nhiều bạn khác nói là để ăn mừng lục tuần của tôi. Trong bữa ăn, tôi hỏi ngài : đố anh Văn biết thịt gì đây không. Ngài nói thịt cầy chứ thịt gì. Đúng, nhưng thịt cầy mua ở đâu chứ ? Có trời mới biết. Tôi nói mua ở Mằng lăng đấy. Ngài chợt nghĩ ra, nhìn chung quanh chẳng thấy con chó nào hết, ngài biết tôi đã mần thịt con chó của ngài. Ngài trừng tôi một cái rồi cũng phải cười xòa chịu thua. Sau đó ngài làm một bài thơ thất tự bát cú nói là để mừng tôi lục tuần trong đó ngài đề cập tới con chó của ngài, bài thơ liên hoàn 16 câu nhưng tôi còn nhớ chỉ có mỗi một câu. “Xin chó giữ nhà bắt cho thui”, ngài bắt tôi họa lại nhưng vần ui khó quá, khó như loại : mèo đuôi cụt nằm mút đuôi kèo, với lại tôi đâu phải nhà văn, tôi chịu thua. Tôi có đem cho một vị khoa bảng hồi trước họa giùm, nhưng ông cũng chịu thua luôn. Văn tài của ngài thât là số dách do vậy mới có những câu thơ láy kiều trong cuốn Sứ điệp tình thương của ngài đọc lên nghe thấm thía cả ruột gan.

Thơ kiều                    

            Buồn trông cửa bể chiều hôm

            Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa

            Buồn trông ngọn nước mới sa

            Hoa trôi man mác biết là về đâu.

Thơ của ngài :

            Lời sao nặng cả ngàn cân

            Nghe êm như suối hồng ân chảy về

            Lời sao thấm thiết tình quê

            Nghe rưng nước mắt nghe mê mẫn người.

Hoặc :

            Con ơi Con ngủ cho ngon

            Để rồi thức tỉnh nước non mai ngày

            Con ơi Con ngủ cho say

            Đời con trăm đắng ngàn cay đợi chờ.

Hoặc :

            Ru Con khắc khoải canh trường

            Gió mưa thổn thức tuyết sương ngậm ngùi

            Ru Con Con ngủ cho bùi

            Một mai đem lại niềm vui cho đời.

                        vv...  vv....

            Kính thưa Đức Cha, thưa anh chị em, khi nói tới người bạn thiết cốt của tôi, nước mắt tôi muốn rưng rưng, lòng tôi dạt dào tình cảm, nhưng có lẽ tôi đã nói quá nhiều rồi chăng. Để kết thúc tôi xin một lời cuối cùng : hôm nay chúng ta tụ về đây cử hành lễ giỗ đầu của cha Phan.Xavie. Nước đã sa hoa đã rụng không biết nước đẩy hoa trôi về đâu, chúng ta hãy cầu nguyện, cầu nguyện thật nhiều cho linh hồn Phanxicô Xavie được mau lên chốn nghỉ ngơi hằng xem thấy mặt ĐCT sáng láng vui vẻ vô cùng. Amen

 

Sông cầu ngày 09/01/2003.

      P.C.