LỜI KHAI MẠC VÀ DẪN NHẬP

lm. Giuse Trương Đình Hiền

Trọng kính Đức Cha Phêrô, Giám Mục Giáo Phận Qui Nhơn,

Kính thưa Cha Tổng Đại Diện Giáo phận Qui Nhơn, Quí Cha, Quí Thầy Phó Tế, Quí Tu sĩ nam nữ trong và ngoài giáo phận,

Kính thưa Quí thân bằng quyến thuộc của Cố Linh mục F.X. Nguyễn Xuân Văn,

Kính thưa Quí vị khách quí, Quí vị Thuyết trình viên,

Kính thưa toàn thể cộng đoàn Dân Chúa và quí vị tham dự cuộc toạ đàm nầy,

Trước hết, trong tâm tình hân hoan đầy phấn khởi của những ngày đầu Năm Dương lịch 2003, cùng với dư âm an bình sâu lắng của Mùa Giáng Sinh còn đọng lại, chúng tôi xin gởi đến Quí Vị lời chào mừng trân trọng và thân thương nhất, xuất phát từ mối hiệp thông huynh đệ tràn đầy tình thân ái của những người con trong Đại Gia đình Hội Thánh, và trong tình cảm thiêng liêng của những người cùng chia sẻ một “Lời”, một “Sứ Điệp Tình Thương”, là chính Đức Kitô , Đấng “là Đường, là Chân Lý và là Sự sống” (Ga 14,6), Đấng “đến để chúng ta được sống phong phú” (Ga 10,10).

Tuy nhiên, lý do trực tiếp để qui tụ chúng ta đêm nay lại là cuộc tưởng niệm, nhắc nhớ một con người, Cha F. X. Nguyễn Xuân Văn, một Mục tử, một tôn sư, một Người anh em, một thi sĩ đã hoàn tất cuộc hành trình dương thế và hôm nay đang vẫy gọi chúng ta nối bước đi xưa, cùng đào sâu Lời Chúa, tiếp cận Tin Mừng, theo như nguyện ước mà thuở sinh thời Người vẫn hàng ôm ấp.

“Tôi ước ao Lời Chúa,

đến với các bạn

với những kẻ khó nhọc và gánh nặng

Những người mất niềm tin

Mất hy vọng trên cõi đời nầy.

Hỡi các bạn ! Hãy lắng nghe

“Đây là Sứ Điệp Tình Thương,

Ngân vang muôn thuở, vấn vương muôn lòng”

(Sứ điệp Tình Thương, Lời Phi lộ)

Kính thưa Quí Vị, việc tưởng nhớ đến một người thân đã khuất trong truyền thống đạo nghĩa Á Đông và trong định hướng của niềm tin Kitô giáo đã được cụ thể và thể chế hoá bằng những nghi lễ phụng tự trang trọng mà cho đến hôm nay vẫn được bảo tồn phát triễn và trân trọng thực hành, cho dù đã có một thời và còn vang vọng ít nhiều trong xã hội hôm nay một ngộ nhận đó là : người Kitô hữu “bỏ ông bỏ bà, không hương đèn cúng kỵ, không giỗ chạp ma chay… ”.

Dành một nghĩa cử thịnh tình đối với cố linh mục F.X. Nguyễn Xuân Văn, tối hôm nay, chúng ta họp nhau thực hành truyền thống hiếu đạo “ăn quả nhớ kẻ trồng cây” với cuộc cử hành “lễ cáo gia tiên trong dịp kỵ nhật tiên tổ” bằng một cuộc “Toạ đàm” mang tính tưởng niệm và cảm nhận thiêng liêng. Chính trong chiều kích đó, giờ đây, tôi xin được đại diện cho đại gia đình thiêng liêng của Cha Nguyễn Xuân Văn là Giáo Hạt Phú Yên, Giáo xứ Tuy Hoà và tất cả bà con tộc họ, thân ân nhân của Ngài được thắp nén hương tưởng nhớ anh linh Ngài. (Mời cộng đoàn đứng lên mặc niệm)

Trọng tâm của cuộc toạ đàm đêm nay chính là “cuộc đời và sự nghiệp văn chương của Cha F.X.Nguyễn Xuân Văn, phản ảnh qua bao nhiêu vần thơ, ca từ thánh nhạc, nhất là qua đại thi phẩm “Sứ điệp tình thương” mà trong “Lời giới thiệu” đại thi phẩm nầy, Đức Cha Phêrô Nguyễn Soạn đã có những lời tóm tắt đầy đủ ý nghĩa như sau :

“Trong tinh thần hội nhập văn hoá, với ước mơ mãnh liệt tung gieo Lời Chúa muôn nơi, linh mục thi sĩ đã diễn giảng cuộc đời Chúa Giêsu Cứu thế qua 9764 câu thơ kết thành một kiệt tác…

…linh mục thi sĩ đã thi vị hoá Lời Chúa nhờ các vần thơ vừa đượm tính cách dân gian, vừa bộc lộ ý nghĩa sâu xa của Giáo lý Kitô giáo. Đây quả là một phối hợp tuyệt vời giữa cái cao siêu của Lời Chúa và hồn thơ lai láng của thi sĩ”.

(Lời giới thiệu thi phẩm “Sứ điệp tình thương”

Và để minh hoạ thêm cho cuộc đời và sự nghiệp “văn hoá-đức tin” của linh mục thi sĩ Nguyễn Xuân Văn, chúng ta có thể mượn hai thành ngữ cổ với hai từ đầu tiên mang tên của Ngài :

XUÂN ĐÀI THỌ VỰC

VĂN THÁI PHONG LƯU

“Xuân đài thọ vực”: Một cuộc đời an nhàn thư thái, sống lâu mà vẫn an nhàn đẹp tươi (Thành ngữ điển tích tự điển của Diên Hương trang 69)

“Văn thái phong lưu” : Cái màu vẻ của văn chương, truyền bá đến đời sau như gió bay xa, như nước chảy tràn (Hán – Việt tự điển của Đào Duy Anh, trang 538).

Cuộc đời đó, sự nghiệp đó của Ngài phải chăng là một “Lời chứng sống động” của một con người, một tông đồ, một mục tử đã gặp gỡ, đã yêu mến và đã làm chứng về Chúa Giêsu, đã để Lời Ngài thiêu đốt, hấp dẫn và nung nấu thúc đẩy đến tận cùng, như chính Ngài đã cảm nhận :

“Tôi nhận thấy Người,

Chiêm ngưỡng Người

Lời Người thiêu đốt tôi như lửa cháy

Khuynh đảo tôi như bảo tố

Rung cảm tôi như đường tơ

 

Chấn động mãnh liệt trong tim, trong hồn tôi.

      “Mạnh sao như lửa bừng bừng

Dịu sao như mật thấm từng đường gân

      Lời sao nặng cả ngàn cân

Nghe êm như suối hồng ân chảy về

      Lời sao thắm thiết tình quê

Nghe rưng nước mắt nghe mê mẩn người.

      Lời sao như vọng từ trời

Nghe ra như gọi như mời tội nhân

      Lời sao như gột lòng trần,

Như lôi đất thấp đến gần trời cao”

(Sứ điệp tình thương, Lời phi lộ)

Trong bối cảnh thân thương trầm lắng của ngày “Đại Giỗ”, nội dung và chủ đích của cuộc “Toạ đàm” đêm nay mang chiều kích “thân mật gia đình và chia sẻ mục vụ”. Chính vì thế, Quí Vị sẽ không tìm gặp ở đây những bài tham luận mang tính nghiên cứu sâu rộng, uyên bác của những bậc thức giả hay những chuyên viên ; nhưng tất cả chỉ là những cảm nhận, những sẻ chia của những con người đã hơn một lần đồng cảm với con người, cuộc đời, phong cách sống hay linh đạo của Cha F.X. Văn , tâm đắc với những lời ca từ thánh ca, những vần thơ, nhất là những dòng lục bát dịu dàng thanh thoát của “Sứ Điệp Tình Thương”.

Trước hết, cảm nhận đầu tiên mà chúng ta đọc thấy trong cuộc đời và sự nghiệp văn – thơ – nhạc của Cha F.X. Văn đó là “lòng mộ mến Đức Trinh Nữ Maria”. Quả thật, Huyền nhiệm Mẹ Maria đã là nguồn cảm hứng đặc biệt cho cuộc đời mục tử và sự nghiệp thi ca của Cha F.X. Linh mục nhạc sĩ Ánh Đăng sẽ giúp chúng ta đọc thấy khía cạnh nầy cách rõ nét và cụ thể.

Nếu Đức Trinh Nữ Maria đã chiếm một vị trí đặc biệt trong hành trình đức tin và mục vụ của linh mục thi sĩ Xuân Văn, thì “con đường tiếp cận Lời Chúa, chuyển tải Lời Chúa qua thi ca và bằng thi ca lại là phương thế hiệu quả nhất để Cha F.X hoàn tất tốt đẹp nghĩa vụ tông đồ, loan truyền Lời Chúa. Thật vậy, bằng những vần thơ lục bát mượt mà đượm chất dân ca, nhưng súc tích và sâu lắng, tác phẩm “Sứ Điệp Tình Thương” sẽ làm cho cuộc đời Chúa Giêsu, sứ điệp Tin mừng của Ngài đã đang và sẽ được chuyển tải tới mọi miền xã hội, mọi ngỏ ngách tâm hồn cách dễ dàng và hiệu quả theo như cách nhìn của một giáo dân giáo xứ Đông Mỹ, anh Phaolô Nguyễn Tiệm.

Tiếp đến, thi phẩm “Sứ Điệp Tình Thương”, xét về mặt “tác phẩm trường thiên bằng thơ lục bát”, thì với 9764 câu thơ, xứng đáng là “ Đại thi phẩm”, là “hạt ngọc” trong thi đàn Việt Nam. Tuy nhiên, điều quan trọng muốn nhấn mạnh ở đây đó là vị trí của tác phẩm nầy trên lộ trình “Hội nhập văn hoá” của Giáo Hội tại Việt Nam. Thật vậy, không đợi phải có “Công đồng chung Vatican II với định hướng của Hiến Chế “Vui Mừng và Hy vọng”, không đợi đến những chỉ thị cụ thể có tính mục vụ thực tiển của Tông huấn “Giáo Hội tại Á Châu”, ngay từ đầu, khi Tin Mừng được gieo trồng trên Đất Việt, Cha Ông ta đã biết thế nào là “Hội nhập văn hoá”, thế nào là “diễn tả Tin Mừng bằng ngôn ngữ và văn hoá bản địa…”. Từ Công nương Catarina của thế kỷ 17 với những vần thơ dịu vợi trình bày lịch sử cứu rỗi, đến “Sứ điệp tình thương” diễn dịch cuộc đời Chúa Cứu thế bằng thơ lục bát của Linh mục Xuân Văn là cả một tiến trình “Hội nhập văn hoá” đầy phong phú vàgiá trị. Cách nhìn, cách đánh giá tác phẩm “Sứ Điệp Tình Thương” trong góc cạnh nầy qua bài chia sẻ của Thi sĩ Đình Bảng sẽ là một điều cần thiết và thích hợp cho bối cảnh mục vụ của Giáo Hội tại Việt Nam hôm nay, một Giáo Hội đang nỗ lực triễn khai định hướng của Tông Huấn Giáo Hội tại Á Châu vào thực tế cuộc sống, mà chiều kích “Hội nhập văn hoá” được xem như yếu tố nòng cốt.

Sau cùng, với tư cách là một người con giáo dân hướng về Người Cha Chủ chăn đã khuất, và với tâm tình của một độc giả nhờ tiếp cận “Sứ điệp tình thương” đã nảy sinh bao cảm nhận tâm linh và chuyển biến nội tâm sâu sắc, anh Nguyên Đạt, nhà văn, thi sĩ, sẽ trình bày cho chúng ta những cảm nhận rất riêng nhưng cũng là những ước mơ chung : “Sứ điệp tình thương” , một vẫy gọi lên đường.

Vì là một cuộc toạ đàm mang tính chia sẻ và cảm nghiệm mục vụ, cho nên phần minh hoạ cho chương trình nầy lại là những câu thơ tiếng hát của chính linh mục thi sĩ Nguyễn Xuân Văn được một số ca đoàn như Tuy Hoà, Mằng Lăng, Đông Mỹ, Qui Hiệp (Qui Nhơn), các bạn ca sĩ , nhạc sĩ thân quen như anh Nguyên Đạt, Hoàng Hường, Huy Phong, cô Ngọc Hà, Vân Phi, cùng hát cùng ngâm, như một lời vinh chúc, một khúc tri ân, tri ân một “Con người khi nằm xuống” vẫn còn để lại cho đời những tiếng ca, những vần thơ mượt mà dịu ngọt để, như tác giả đã từng ước mơ :

“Chảy vào tai các em bé,

Đang nằm trong nôi.

Hay trên cánh tay dịu hiền của các bà

Như dòng sửa ngọt

Chứa đầy chất dinh dưỡng siêu phàm

Để nuôi các em lớn lên

Trong tình thương của Chúa…

(Sứ điệp tình thương, Lời phi lộ)

Giờ đây, xin kính mời tất cả Quí Vị cùng chung tâm tình hướng về Cha F.X Nguyễn Xuân Văn và những di chúc tinh thần cao quí của Ngài để lại cho chúng ta mà có lẽ bài hát “Đây Phút Sống” với những giai điệu vừa trầm hùng, vừa sâu lắng sẽ chắp cánh cho trái tim và tâm hồn tất cả chúng ta để có thể dễ dàng đón nhận và cảm thông, chắt chiu và ghi khắc. Đây cũng là lời nguyện cầu của chúng ta xin cho linh hồn Cha F.X được “Sống phút sống gần Cha”, được cảm nhận chính cái hạnh phúc “Sống bên Chúa, gần Chúa” mà thuở sinh thời, Ngài đã ấp ủ, ước mơ khi chắp bút viết lời ca cho khúc nhạc nầy.

Và bây giờ, tôi xin tuyên bố khai mạc đêm toạ đàm với bài hát “Đây phút sống” nhạc của Anh Thiều, lời của Xuân Văn, do ca đoàn giáo xứ Tuy Hoà biểu diễn.

Linh mục Giuse Trương Đình Hiền

Hạt Trưởng Phú Yên,

Chánh Xứ Tuy Hoà