Têrêxa Hài Đồng Giêsu

GIỮA LÒNG HỘI THÁNH CON SẼ LÀ TÌNH YÊU

Thưa anh chị em,

Thế là chúng ta mừng 100 năm chị Têrêxa qua đời tại dòng kín Lisieux, lúc mới 24 tuổi.
Từ ấy, cuộc bùng nổ những sách báo viết về chị vẫn chưa hề ngớt. Chị vừa mới về trời, cả thế giới đã nói về chị. Đàng khác, chính chị cũng nói rằng chị về trời là để làm điều tốt cho trần gian. Điều này đã nghiệm đúng và vẫn còn nghiệm đúng. Trong năm dọn mừng kỷ niệm bách chu niên của chị, người ta rước hài cốt của chị tới nhiều miền của châu Âu, từ thành phố này đến thành phố khác. Cô gái “bé nhỏ” của vùng Normandie thế kỷ 19 mang dáng dấp quý phái (về chuyện này thì thực ra đã chẳng có gì đáng nói) đã tiên báo trên giường chết: “A! con biết lắm, rồi cả thế giới sẽ yêu thương con!...” Và lần này cũng thế, hằng trăm ngàn người lên đường hành hương kính nhớ chị.

1. Ở THÀNH PHỐ ẤY, CÓ MỘT NGƯỜI CHA VÀ 5 CÔ CON GÁI

Đã từ một thế kỷ, những ai muốn tìm hiểu Têrêxa, mới đọc tác phẩm chị viết, thoạt đầu đều cảm thấy khó chịu. Người ta cảm thấy hoàn toàn bị lạc hướng do những điều chị nói hoặc viết.
Chính là vì thánh nữ Têrêxa có dáng dấp như một cô gái quý phái người Pháp. Hơn nữa, lại sống vào thế kỷ 19. Cùng với 4 người chị, cô bé sống trong một môi trường được bảo vệ thật kỹ, xa cách hẳn với thế giới bên ngoài, tại “Buissonnets”, một ngôi biệt thự khiêm tốn ở một ngôi làng khiêm tốn, là Lisieux. Thật vậy, xung quanh cô bé, ngoài ông bố ra, chỉ thấy toàn các thiếu nữ. Mà ai cũng lớn hơn cô, giành nhau để được chăm chút cho cô út bé nhỏ. Cả cuộc sống diễn ra bên trong một hình 5 góc: gia đình - nhà thờ - năm phụng vụ - trường học - nghỉ hè ở miền biển hoặc ở miền quê, tại nhà các cậu hoặc các dì. Mọi thứ đều chính xác và đều được chăm sóc kỹ như đồ đăng-ten ở AlenÇon, cũng chính nhờ cái tỉ mỉ nổi tiếng của miền AlenÇon mà cha mẹ của Têrêxa đã có thể kiếm sống.
Phần thứ hai của cuộc đời Têrêxa, nhìn từ bên ngoài, cũng chẳng có gì phấn khích hơn. Tại nhà kín Lisieux mà chị vào tu từ hồi 15 tuổi, thế giới bên ngoài thu hẹp lại nơi một khoảng trời vuông nhìn thấy được từ sân trong của nhà dòng: chỉ mấy thước vuông của cả vòm trời bao la bát ngát! Cũng nên nhớ rằng hầu như cả gia đình của Têrêxa đã dọn nhà tới đó ở: Ba trong số bốn người chị của Têrêxa là nữ tu ở đó. Người nhà chiếm hết một nửa nhà dòng rồi! Tu viện đã lặng lẽ thế chỗ cho mái nhà cha mẹ! Ở đó, người chị cả là Pauline - người mẹ thứ hai của Têrêxa sau khi bà Zélie qua đời - sẽ là bề trên của Têrêxa dưới tên dòng là Mẹ Agnès. Hai người mẹ cho cùng một người con! Têrêxa đã phải nhiều lần la lớn lên cho mình và cho người khác rằng: “Chẳng phải là để sống với các chị tôi mà tôi đã vào dòng kín này, nhưng chỉ là vì Chúa Giêsu.” Câu nói ấy cho thấy rõ là tình huống không đơn giản!

2. MỘT MẦM NON VĂN CHƯƠNG ?

Têrêxa đã viết kín ba quyển vở học trò. Chị buộc phải làm vậy, do lệnh truyền của vị bề trên và cũng là người chị cả. Chị chẳng thích thú gì với chuyện viết lách đó, vì chị rất ghét nói về bản thân và cuộc đời mình. Chị đã chịu viết là bởi chị coi tất cả những điều ấy đều là “ân sủng” mà bàn tay Chúa đã ban cho. Chị nói, dưới mắt chị, không một chuyện vặt vãnh nào trong đời chị lại không là một ơn lành của Thiên Chúa.

Trong những trang vở ấy, có biết bao điều kỳ diệu! Nhưng chỉ kỳ diệu đối với những ai đọc lại lần thứ hai hoặc lần thứ ba. Chỉ cần nghĩ tới từ “thánh” mà hầu như trang nào ngọn bút chị cũng trào ra, một từ đã thật sự trở thành xa lạ với ngôn ngữ thường ngày của chúng ta hiện nay! Hai tiếng “thánh thiện” dường như đối với chúng ta ngày nay đã trở thành đồ cổ! Thế nhưng đó lại là ngôn ngữ tự nhiên của chị, phảng phất nét cổ xưa trong những khuê phòng đài các thế kỷ 19. Trong ba cuốn tập ấy, hai tiếng “bé nhỏ” lặp đi lặp lại đến hơn 300 lần. Chị có hằng loạt kiểu nói thu nhỏ: người cha bé nhỏ và người mẹ nhỏ nhắn của chị, một ông vua nhỏ và một hoàng hậu nhỏ, một bông hoa tím nhỏ, một con đường nhỏ và một cái tổ nhỏ... Ấy, vào thời điểm chị viết nên những dòng này, Têrêxa đã từ lâu không còn là một cô bé nữa mà đã là một nữ tu Cát Minh trưởng thành và đã trải qua biết bao đau khổ. Từ cuối năm 1894, khi chị đã 21 tuổi, chị mới bắt đầu ký tên ở cuối thư là “Têrêxa nhỏ (của Mẹ)”. Chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu nhiều người đã bỏ ngang khi đọc bút ký của chị. Họ cho rằng chỉ toàn chuyện trẻ con. Thế nhưng, cứ thử nhìn kỹ hơn...

Têrêxa dùng rất nhiều hình ảnh. Mà hiếm khi những hình ảnh này vượt khỏi khung cảnh thân quen: ngôi nhà, khu vườn, căn bếp. Toàn là chuyện những bông hoa đồng nội, những trái nho, những hoa tím, hoa hồng, hoa thược dược, một con chim ác là, một con chim đỏ mỏ, bầy chim hót đang khi bay sát bên cửa sổ chị, con chó Tom của biệt thự Buissonnets. Chị nói: “Con rất thích đồng quê, chim chóc và hoa lá”.... Chị “Têrêxa bé nhỏ” ấy có thật đúng như lời một vị giáo hoàng, là vị thánh lớn nhất của thế kỷ 20 này không?

Thế mà... sau khi chị qua đời năm 1897, từ đời sống của chị, từ những lời chị nói và những gì chị viết, đã tuôn trào những dòng suối làm dãn khát hằng triệu người. Cả cho đến hôm nay, ngay giữa não trạng lạnh lùng và thực dụng của con người thời đại. Cô gái bé nhỏ ấy đã uốn nắn hình ảnh vị Thiên Chúa nghiêm khắc của thời đại cô thành hình một Người Cha đầy lòng thương xót. Vào một thời mà mỗi người đều tưởng rằng mình phải làm một cái gì đó để đáng được Thiên Chúa thương đến, chị đã dám làm một điều chướng tai gai mắt là dám ra trước mặt Chúa “với hai bàn tay không”. Nhất là chị dám nói rằng người ta chẳng bao giờ đi quá xa trong sự tín thác.

Têrêxa còn làm hơn thế nữa. Chị đã rảo qua mọi nẻo đường chết chóc mà chúng ta từng sa vào, nhưng chị vẫn không bị lạc. Chị đã đến ngồi “chung bàn với các tội nhân”, đã vượt qua hoả ngục của sự cứng lòng tin và đã nhiều năm phải sống trong sự hoài nghi. Chị đã mang lấy mọi khổ đau của nhân thế. Chị đã liều mình sống cái nghịch lý: Trong Nước Trời, những người nhỏ nhất sẽ nên lớn nhất và những người lớn sẽ thành nhỏ. Trong năm thánh mừng chị lần này, Têrêxa có một điều muốn mặc khải cho chúng ta. Chị nói: “Tôi có một đôi điều thích hợp với mọi khẩu vị, chứ không chỉ dành riêng cho những người đang mong tìm những nẻo đường đặc biệt”.