Têrêxa Hài Đồng Giêsu

GIỮA LÒNG HỘI THÁNH CON SẼ LÀ TÌNH YÊU

3. GIA ĐÌNH MARTIN

Thường thì một gia đình toàn vẹn sẽ tạo thuận lợi cho việc giáo dục, còn một gia đình bị sứt mẻ sẽ gặp nhiều trở ngại. Trường hợp Têrêxa cho thấy điều đó không tuyệt đối đúng. Không cần phải có một gia phả được ưu đãi mới nên thánh được. Ân sủng có thể phù giúp những con chim bị thương ngay từ khi chúng còn hết sức non nớt.

Bà Zélie, mẹ của Têrêxa là con gái một quân nhân và là một phụ nữ tháo vát. Chẳng phải là chính bà đã khéo vận dụng và chuyển giao cho chồng cả một doanh nghiệp về đăng-ten tại AlenÇon? Hồi còn bé, bà đã phải đau khổ nhiều vì mẹ bà quá thiên vị người anh trai bà. Trong một lá thư sau này, bà có viết cho người anh ấy rằng: “Những năm ấu thơ và thời niên thiếu của em buồn như một tấm khăn liệm, vì mẹ chúng mình trong khi rất cưng chiều anh thì lại hết sức khắt khe với em. Mẹ tốt đấy, nhưng có điều mẹ chẳng biết phải xử với em làm sao, khiến em cứ phải hết sức đau khổ trong tâm hồn.” Bà Zélie Martin qua đời khi Têrêxa mới lên bốn. Bảy năm liền trước khi sinh hạ Têrêxa, bà đã phải chịu đau đớn vì chứng ung thư vú. Khi sinh hạ cô gái út là Têrêxa, bà đã viết: “Tôi đã phải đau khổ nhiều trong cuộc sống”. Đàng khác, cái chết đã chẳng bao giờ rời xa tổ ấm Buissonnets. Không đầy ba năm rưỡi, gia đình Martin đã mất ba người con tuổi còn măng sữa, và ít lâu sau còn mất cả một bé gái mới năm tuổi rưỡi.

Còn ông Louis Martin, ông thật là một người hiền hậu và thiên về suy niệm. Khi rảnh rỗi, ông thích đi câu cá. Ông đã từng ước mơ trở thành đan sĩ trong dòng thánh Bênađô, khi mới 21 tuổi. Thế nhưng, ông chưa học được tiếng la-tinh. Ông rất đạo hạnh, đến năm 34 tuổi ông vẫn còn độc thân. Bấy giờ ông mới lập gia đình với bà Zélie. Họ thoả thuận với nhau sẽ chỉ sống như anh em. Mãi mười tháng sau, cha giải tội của họ mới khuyên họ bãi bỏ dự tính ấy. Sau khi Têrêxa vào dòng Cát Minh, ông Louis dần dần trở nên đau ốm, một sự suy sụp kỳ bí về tinh thần. Quả là một thử thách hết sức nặng nề cho Têrêxa khi chứng kiến cảnh cha mình chìm dần vào chứng loạn trí, phải trôi dạt từ dưỡng đường này sang dưỡng đường khác. Khi còn bé, một lần kia cha đi vắng, thế mà giữa ban ngày Têrêxa lại nhìn thấy cha bước đi trong vườn, trên đầu trùm chiếc khăn đen.

4. MỘT THIẾU NỮ BÉ NHỎ, XUẤT THÂN TỪ MỘT THÀNH PHỐ “NHỎ” TRONG MỘT THẾ KỶ “NHỎ BÉ”

Vào thời kỳ Têrêxa sinh trưởng, nước Pháp chẳng có gì đáng kể nhưng lại ái quốc cực đoan. Người ta mơ đến nữ anh hùng Jeanne dArc và vua thánh Louis. Trên bìa cuốn vở tập viết đầu tiên của Têrêxa khi đến trường, người ta vẽ hình một người lính, tay cầm gươm, tay cầm cờ. Cô bé đã cầm bút chì ghi lên đó: “Vạn tuế Thiên Chúa của người Pháp”. Têrêxa là một em bé của thời cuộc, thế nhưng về sau trong những gì chị viết, ta không hề thấy một dấu vết nào của chủ nghĩa ái quốc cực đoan hoặc bài ngoại.

Tinh thần đạo giáo của thời đại ấy chẳng có gì sáng chói. Hội thánh khắp nơi đang phải hít thở bầu khí lạc giáo Jansenius, với vị Thiên Chúa đầy nghiêm khắc của họ. Đời sống Kitô-hữu lúc ấy chủ yếu là chiến đấu bằng hy sinh hãm mình, và nhân đức chủ chốt của một người Kitô-hữu tốt là một ý chí sắt đá. Việc đào tạo giáo lý thật nghiêm khắc, vừa nặng từ chương vừa duy ý chí.

Trong dòng kín, Têrêxa cũng phải khốn khổ nhiều với những bài giảng cấm phòng. Đối với chị, mỗi lần tĩnh tâm là một lần kéo lê những tuần lễ leo núi Canvê: Hầu hết các nhà giảng thuyết đều trổ tài hùng biện để nói về tội lỗi, luyện ngục và hoả ngục. Họ chẳng chuẩn bị được cho Têrêxa một chút gì đối với sứ mạng tương lai của chị. Thế rồi có một nhà giảng thuyết bình dân dòng Phan-sinh tình cờ phải giảng thay cho một cha bạn bị ốm. Vị này đã nói một lời giải toả cho Têrêxa: “Linh hồn tôi là một cuốn sách trong đó Chúa đọc được nhiều hơn tôi..”

Tại Buissonnets, Têrêxa đã được bảo vệ quá kỹ: từ đường đi nước bước, sách vở, gặp gỡ, bạn bè. Cung giọng đối thoại ở đó bao giờ cũng nhỏ nhẹ, dịu dàng, lót đầy những tính từ làm dịu nhẹ. Têrêxa đã gọi ông bố là “hoàng đế cưng của lòng con”, và trong cuốn tập thứ nhất, chị đã sáu lần ghi lại rằng cha chị thường đặt chị ngồi lên gối ông.

5. MỘT TỔ ẤM CÓ NHIỀU YÊU THƯƠNG

Tuy nhiên, có một số điều hết sức độc đáo trong tổ ấm Buissonnets: Đó là một tổ ấm có nhiều yêu thương. Trong mấy cuốn tập của chị, Têrêxa không ngớt nói về bầu khí thân thương và nhiệt tình chị đã cảm nghiệm ở gia đình: “Suốt đời con, Chúa đã thương bao bọc con bằng tình yêu; những kỷ niệm đầu tiên của con in đậm những cái mỉm cười và những vuốt ve êm ái nhất. Nhưng nếu Ngài đã đặt bên con ngần ấy tình thương thì Ngài cũng đặt trong trái tim bé nhỏ của con cả một nguồn mến yêu và nhạy cảm. Người ta không thể tưởng tượng nổi con yêu mến bố mẹ con đến mức nào; con đã bày tỏ cho các ngài sự dịu dàng của con bằng trăm ngàn cách, bởi vì con vốn hay thích thổ lộ.” (Chuyện một tâm hồn, chương 1).

Ở đây, người cha đã chiếm chỗ nhất; vả nữa trong cả ngôi nhà nhỏ ấy chỉ một mình ông là đàn ông, còn Têrêxa là gái út. Mẹ của Têrêxa đã viết cho người con cả là Pauline: “Bố con làm hư nó và chiều nó đủ chuyện”.

Thế nhưng có một điều chắc chắn là: dù tình yêu thương trong gia đình Martin có giới hạn, bất toàn và ngay cả giản lược đến đâu (như có người sẽ bảo rằng ấy là phong cách của thế kỷ 19), thì vẫn phải nói rằng ở đó người ta thực sự yêu thương nhau. Chính ở đó mà Têrêxa đã học biết làm sao Cha trên trời lại quan tâm đến chị và quan tâm nồng nhiệt tới mức nào. Nếu hình ảnh của chị về người cha có phần nào bị nhận chìm do bệnh tật và chứng loạn trí về cuối đời của ông Louis Martin thì ông lại được chị coi như hình ảnh của Chúa Cứu Thế, được diễn tả nơi phần cuối tên dòng của chị: “Thánh Nhan”.